Sau những ngày dài tìm kiếm công việc thực tập thì giờ đây mình thực sự mất niềm tin vào mấy công việc kiểu này. Mình tìm việc bên mảng marketing. Nhưng đến giờ mình vẫn chưa tìm được công việc nào vừa ý.

Hầu hết những công việc thực tập đến từ các công ty startup, những nơi thiếu nhân lực cũng như nguồn vốn hoạt động. Vì vậy, họ cần những sinh viên gắn mác thực tập sinh làm việc không công. Hơi nặng nề nhưng từ "bóc lột" thể hiện đúng bản chất công việc. Dù rằng bạn chưa có đủ kinh nghiệm, nhưng với mức trợ cấp bằng 0 hoặc vài trăm ngàn một tháng khó mà chấp nhận được. Bởi vì sinh viên là những người cần kinh nghiệm, họ dễ dàng bị lợi dụng bởi các công ty. 

Kinh nghiệm = 0 => phải chấp nhận thực tập lương thấp để tích lũy kinh nghiệm???

Điều này có vẻ có lý. Mình cũng đã từng tin như vậy. Nhưng bạn biết đấy, ngay cả những người có nhiều kinh nghiệm cũng không hẳn được ưu tiên. Chị họ của mình đã đi làm sales 6 năm và nghỉ 1 năm sinh em bé. Công ty chị làm trước đó đã giải thể nên chị phải tìm một việc làm mới. Cuộc tìm kiếm công việc phải nói là cực kì chông gai, dù chị đã có nhiều năm kinh nghiệm như thế. Giữa đống hồ sơ của sinh viên mới ra trường, chị cũng không nổi bật hơn là bao. Có lẽ cũng tùy vào tiêu chí của nhà tuyển dụng. Nhưng điều mình muốn nói ở đây đó là, không nên vì kinh nghiệm mà làm những công việc "không ra sao". Mình sẽ kể những công việc mình đã apply, đã làm và quit.

#Câu chuyện số 1: Thực tập sinh marketing không lương

Mình apply vào làm marketing intern cho một chuỗi cửa hàng nhỏ. Lúc đó mình còn non nớt và ngây thơ lắm. Mình đã chấp nhận làm không lương vì mình cần kinh nghiệm. Kết quả là mình đã quit sau một tháng làm việc. Bởi lẽ mình cảm thấy mất mát sau khi làm việc. Bạn biết đấy, mình đã chấp nhận làm không lương, nghĩa là không nhận được bất cứ gì cho công sức mình bỏ ra. Điều tệ hơn là mình thậm chí không được trợ cấp xăng xe, đi lại. Mình lại còn phải chịu những chi phí khác không đáng có. Và làm việc ở chuỗi cửa hàng bán thức ăn nhưng chị quản lý cũng chẳng bao giờ mời mình ăn :'( Đó là cảm giác không được đối xử tốt. Mình cảm thấy mình đã tiêu tốn nhiều thời gian và công sức nhưng đó là một khoản đầu tư lỗ. Sau đó khi phân tích kỹ càng lại, mình thấy bản thân đã bị lợi dụng để tiết kiệm chi phí. Công ty này thực chất chỉ có một giám đốc, một nhân viên marketing, một nhân viên quản lý cửa hàng và hai nhân viên gì đó nữa mà mình không nhớ. Và mình cho rằng chiến lược của họ là như thế này: tuyển thực tập sinh làm việc trong 2 tháng, hết hai tháng lại tuyển người khác. Và cứ như vậy, họ không phải bỏ ra một chi phí nào. Trong khi đó những sinh viên ngây ngô như mình sẽ bị dính chưởng.

#Câu chuyện số 2: Thực tập sinh phòng kinh doanh

Chỗ thứ hai này mình chỉ đi phỏng vấn thôi. Và ngay hôm đó mình đã viết mail xin rút đơn. Lý do chủ yếu là vì chỗ làm quá xa, trợ cấp có lẽ là vừa đủ tiền... đổ xăng. Ban đầu mình đã rất hào hứng và hi vọng đây sẽ là một chỗ làm tốt bởi đây là một công ty bảo hiểm khá lớn và uy tín. Tuy nhiên, mức lương họ đề xuất thật khiến mình thất vọng. Với một mức lương thậm chí không bằng lương làm phục vụ hay thu ngân thì mình cũng bó tay. Mình cũng được biết là họ tuyển tầm 10 thực tập sinh như vậy. Đây cũng lại là một chiến lược tiết kiệm chi phí nhân lực.

#Câu chuyện số 3: Thực tập sinh marketing

Câu chuyện gần đây nhất. Mình cũng vừa quyết định nghỉ hôm nay. Ban đầu khi đọc mô tả công việc, mình thấy công việc này khá là phù hợp và đúng với mục tiêu tìm kiếm công việc mảng marketing của mình. Khi đi phỏng vấn, mình được biết là sẽ không bị gò bó thời gian, không cần phải lên công ty làm việc, chỉ cần viết bài ở nhà và nộp qua mail. Ngoài ra (Ngoài ra này chính là điểm mấu chốt quan trọng), mình cũng sẽ được học hỏi thêm kinh nghiệm thông qua việc tìm kiếm khách hàng. Với mỗi khách hàng mà mình giới thiệu, mình sẽ được hưởng 10% hoa hồng. Khi mình hỏi đến trợ cấp, thì chị phỏng vấn mình chỉ nói sẽ trả lương theo bài viết và có bảng giá cụ thể. Tuy nhiên, sau hai tuần làm việc, không có bảng lương nào cả. Thậm chí cũng không có nhiều bài viết cho mình. Công việc chủ yếu của mình là đăng bài, bình luận trên các diễn đàn, thậm chí mình còn chẳng biết đăng bài trên diễn đàn có được trả lương không. Và với tần suất công việc cùng sự mơ hồ về lương bổng, mình nghĩ mình lại bị "úp sọt" thêm lần nữa. Công việc của mình chẳng khác gì sales, và mình chưa bao giờ có ý định làm bên mảng này.

#Câu chuyện số 4: Thực tập sinh copywriter

Mình đã từ chối sau khi phỏng vấn. Công việc viết lách có lẽ sẽ không quá thử thách. Công ty này cũng có vẻ uy tín. Vì vậy mình đã thử đi phỏng vấn. Anh phỏng vấn nói với mình rằng thời gian làm việc là flexible và thậm chí mình chỉ cần ở nhà viết bài rồi gửi qua mail. Nghe có vẻ giống công việc bên trên. Tuy nhiên, mình có đề cập lo lắng của mình và anh hứa rằng sẽ chỉ giao đúng công việc cho mình. Điều mình không hài lòng là trợ cấp. Vấn đề muôn thuở - Trợ cấp. Mức trợ cấp cho công việc này là 500K. Mình thực sự muốn tìm một công việc nghiêm túc, làm việc cật lực và được trả lương xứng đáng, chứ không phải mấy công việc hời hợt kiểu này. Mình cũng nhớ tới lời thầy mình dặn: "Đừng làm những công việc nhỏ lẻ nữa". Đúng vậy, một công việc nhỏ lẻ chẳng đi tới đâu. Thay vì bị úp sọt thêm lần nữa thì nên chấm dứt ở đây. Có một câu anh phỏng vấn nói làm mình sáng mắt ra: "Thường thì các công việc thực tập sẽ không có lương, vì là thực tập mà. Nhưng bên anh có trợ cấp cho em, như vậy là cũng hơn nhiều chỗ rồi". Có lẽ đúng vậy. Thực tập sinh là những sinh viên khát kinh nghiệm chấp nhận làm việc không công. Nhưng mình thực sự mệt mỏi rồi. Nếu ra trường có thất nghiệp, mình sẽ đi làm gia sư kiếm sống qua ngày (ahihi!)

#Còn rất nhiều lần xin việc fail khác nhưng mình chỉ kể những việc tiêu biểu thôi. 

Kết: Thực tập là một cơ hội tuyệt vời để học hỏi thêm nhiều kinh nghiệm nhưng cũng cần tỉnh táo để nhận định công việc có đáng làm không. Đối với mình thì mất rất lâu để có thể nghiệm ra được điều đúng đắn. Chúc các bạn tìm được công việc phù hợp với mình!

Sau khi biết mình đi thực tập không lương, một đứa bạn của mình đã hết sức quan ngại về điều này. Nó còn chia sẻ cho mình một bài báo rất hay: Thực tập không lương hay nô lệ thời hiện đại?

Trước tiên mình sẽ tóm tắt một số "mất mát" khi đi thực tập không lương:

1. Sinh viên phải tự lo chi phí sinh hoạt, đi lại, bảo hiểm, chi phí thực tập,...

2. Tỉ lệ được nhận vào làm chính thức sau khi thực tập thấp

3. Các nhà tuyển dụng không đánh giá cao kinh nghiệm thực tập không lương

4. Thực tập sinh thường được giao những công việc buồn tẻ

5. Chi phí cơ hội cho việc thực tập không lương khá lớn, đánh đổi bằng tiền lương nếu đi làm những công việc khác

6. Lãng phí thời gian, tiền bạc nhưng không học thêm được điều gì

7. Dễ bị nản và bỏ dở giữa chừng

Thực sự đọc xong những dòng trên thì thấy đi làm không lương thật là thảm. Nhưng bản thân mình thấy có những thứ đáng để đánh đổi.

Có người từng nói: Đừng đi làm vì tiền, hãy đi làm vì kinh nghiệm. Ý muốn nói, đừng làm những công việc chỉ đem lại tiền nhưng không mang lại kinh nghiệm gì cho bản thân. Mình thấy câu này rất đúng. Tiền rồi cũng dùng hết, còn kinh nghiệm sẽ giúp mình kiếm được tiền. Trong trường hợp đi thực tập không lương cũng vậy. Tiền không phải cái cần chú ý, mà là học được gì từ công việc đó. Một thực tế khá khốc liệt rằng bạn sẽ chẳng là cái đinh gì khi chọi lại rất nhiều người có kinh nghiệm khác khi ứng tuyển vào một vị trí nào đó. Bạn muốn có công việc tốt, bạn phải bắt đầu từ con số 0.

Xét ở một góc độ khác, thực tập không lương chính là bạn bỏ thời gian, công sức ra để đi học những kĩ năng, kiến thức cần thiết, mà đó lại là những kiến thức sâu sát nhất với công việc thực tế mà bạn sẽ làm trong tương lai, thay vì ngồi nghiên cứu lý thuyết trên giảng đường. Bạn sẽ tốn tiền học phí cho việc học ở trường, vậy tại sao lại tiếc tiền cho việc học ở một công ty?

Bạn sẽ nói rằng người ta thường giao những công việc vớ vẩn, lặt vặt và tẻ nhạt cho bạn làm để tiết kiệm chi phí cho công ty. Mình công nhận rằng rất nhiều doanh nghiệp làm như vậy. Thực sự là họ đang bóc lột sức lao động của sinh viên. Một đứa bạn khác của mình đã từng nhận công việc thực tập với công việc là lên kế hoạch đăng bài chi tiết trong 3 tháng cho fanpage với tần suất 1 bài/ ngày đồng thời phải tự viết content cho từng bài đó. Mỗi bài được trợ cấp 30K. Và kế hoạch phải hoàn thành trong một tuần. Bạn mình đã bỏ việc ngay sau đó bởi nó bóc lột chất xám quá mức. Nhưng không phải doanh nghiệp nào cũng vậy.

Công việc mà mình đang làm có thể nói là tốn rất nhiều não. Và mình cảm thấy như đang ngập mặt trong một mớ hỗn loạn. Nhưng mình nhận lại được gì? Mình được chỉ dẫn rất tận tình, kể cả những vấn đề có thể không liên quan trực tiếp đến mình. Những sự giải thích cặn kẽ đó giúp mình hiểu rõ hơn về cách vận hành, hoạt động của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, mình cũng được tham gia liên hệ, gặp gỡ đối tác,... qua đó có thể mở rộng mối quan hệ cũng như hiểu rõ hơn về cách thức làm việc với đối tác. Những công việc khác mình làm cũng giúp trau dồi khả năng giao tiếp, copywriter,...

Mặc dù vậy, mình phải công nhận là mình tốn rất nhiều thời gian, chi phí cho công việc đó. Đổi lại, mình nhận được những thứ mình muốn. Theo mình, một công việc thực tập không lương có lợi hay không phụ thuộc vào từng công việc, từng doanh nghiệp cụ thể và phụ thuộc vào mục tiêu của chính bản thân bạn. Nếu bạn cảm thấy không có ích lợi gì từ việc đang làm. Ok, bỏ!

Còn nếu không, đừng nản chí mà hãy cố gắng tới cùng! NO PAIN NO GAIN!