Hồi năm nhất mình đã từng tham gia cuộc thi Sinh viên nghiên cứu khoa học của FTU2. Tuy không phải là chuyên gia nhưng mình muốn chia sẻ những gì mình biết cho các bạn khác để việc nghiên cứu của các bạn dễ dàng hơn.
Thật ra năm nhất chính là thời gian phù hợp nhất để tham gia nghiên cứu khoa học. Lúc này nhiệt huyết tràn đầy, khát khao tìm tòi, khám phá còn lớn. Càng về sau, sinh viên càng bận rộn với nhiều việc khác như câu lạc bộ, làm thêm, học thêm,... cộng với việc học ngày càng nặng, việc tập trung nghiên cứu cũng khó hơn nhiều. Nhưng ngược lại, càng về sau càng có nhiều kiến thức, nếu quyết tâm thì thành quả đạt được sẽ hơn hẳn năm nhất. Vậy nên thành bại đều nằm ở hai chữ QUYẾT TÂM.
Trước tiên mình muốn nói về việc lập nhóm. Theo quy định thì một nhóm sẽ từ 1 đến 5 người. Theo mình thì nhóm lý tưởng nên chỉ có 2 người làm việc và suy nghĩ ăn ý với nhau. Như vậy việc thống nhất các ý kiến sẽ đơn giản hơn nhiều. Tuy nhiên nó cũng còn tùy thuộc vào quy mô, mức độ đề tài. Liệu đề tài của bạn có khảo sát nhiều hay không? Nếu có thì trong trường hợp này, nhiều người lại có lợi thế hơn. Bạn nên cân nhắc kỹ vì quá trình làm đề tài kéo dài, dễ nảy sinh mâu thuẫn hoặc nản chí. Khi đã có nhóm rồi thì bắt tay vào làm thôi!
Một đề tài nghiên cứu khoa học luôn bắt đầu từ việc chọn đề tài. Đây cũng có thể xem là bước khó nhất. Nó cho chúng ta cái nhìn tổng quát về cái mà chúng ta đang tìm kiếm, hướng đi của chúng ta. Thường thì sẽ có một số tên đề tài gợi ý được đưa ra từ CLB Sinh viên nghiên cứu khoa học. Nếu bạn cảm thấy một đề tài nào đó phù hợp với khả năng, hiểu biết hay là phù hợp với sở thích, mối quan tâm của mình, thì đều có thể lựa chọn. Nếu không, bạn sẽ tự tìm một tên đề tài riêng cho mình từ các nguồn sách báo, internet, các bài học trên lớp,... những thứ còn khúc mắc. Một tên đề tài tốt là những cái tên ngắn gọn nhưng đầy đủ, rõ ràng về những gì mình cần nghiên cứu. Đề tài năm nhất của mình là "Ứng dụng ảnh hưởng của mạng xã hội Facebook để tác động đến hành vi tiêu dùng của giới trẻ". Không ngắn chút nào phải không? Nhưng đọc tên đề tài bạn sẽ biết chính xác nội dung của bài nghiên cứu là về cái gì. Nó không chỉ nghiên cứu về ảnh hưởng, mà nghiên cứu về việc ứng dụng ảnh hưởng đó vào một đối tượng cụ thể, đó là hành vi tiêu dùng, nhưng hành vi này là của giới trẻ, cũng chính là đối tượng khảo sát trong đề tài này. Đừng quên rằng bạn luôn có giáo viên hướng dẫn sẵn sàng góp ý, chỉnh sửa tên đề tài cho mình. Vì vậy, nếu ban đầu đặt tên chưa chính xác cũng không sao cả.
Sau khi có tên đề tài, bước tiếp theo chính là viết đề cương nghiên cứu. Đề cương này chính là Lời mở đầu trong bài viết. Trong phần này sẽ có 8 mục: Tính cấp thiết của đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, tổng quan tình hình nghiên cứu, kết cấu của đề tài. Để viết phần này các bạn có thể tham khảo các tiểu luận hoặc các khóa luận tốt nghiệp (có thể đọc ở thư viện), các đề tài nghiên cứu năm trước để nắm được cách viết, cách triển khai phần này. Thường thì các bạn nên chủ động liên hệ với thầy cô hướng dẫn để chỉnh sửa bài cho mình. Các thầy cô rất thân thiện và đặc biệt rất vui khi thấy sinh viên nhiệt tình với việc nghiên cứu. Nhưng cũng không nên vì vậy mà làm phiền thầy cô quá nhiều, bởi một giáo viên sẽ hướng dẫn cho khá là nhiều nhóm. Các bạn cũng nên chăm chút, chỉnh sửa đến khi cảm thấy thật sự ổn mới gửi cho giáo viên hướng dẫn xem, tránh việc viết một bài cẩu thả, rối rắm rồi ỷ lại vào sự sửa chữa của thầy cô.
Sau khi có đề cương chi tiết, việc cần làm tiếp theo chính là viết nội dung đề tài. Thường thì sẽ có các phần chính: Cơ sở lý luận - Thực trạng - Giải pháp - Kết luận - Kiến nghị. Trong đó, theo mình phần dễ viết nhất chính là cơ sở lý luận. Ở phần này chủ yếu dùng các nguồn thông tin thứ cấp, tổng hợp những khái niệm, lý thuyết cần thiết để triển khai các phần sau đó. Những nguồn tài liệu cần là nguồn chính thống lấy từ sách, báo, tạp chí khoa học, hoặc tìm trên mạng. Khi tìm tài liệu trên mạng cần tránh các nguồn mở như wikipedia, các báo lá cải,... Khi tìm kiếm, thường các bạn nên thêm cụm pdf ở phía sau. Một cách khác chính là dùng Google Scholar. Tuy nhiên, công cụ này thường cho ra các kết quả tính phí, phải trả tiền mới có thể đọc hết. Nếu các bạn có thời gian thì nên đến các thư viện để tìm sách. Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM cũng là một nơi lý tưởng cho việc tìm kiếm tài liệu.
Và để cho việc quản lý tài liệu cũng như trích dẫn trở nên dễ dàng, thuận tiện, các bạn nên sử dụng phần mềm Endnote. Với phần mềm này, các bạn có thể lưu trữ đầy đủ thông tin của tài liệu. Khi bạn trích dẫn tài liệu trong bài, phần tài liệu tham khảo cũng sẽ tự động liệt kê cho bạn.
Nếu đề tài của bạn có tiến hành khảo sát, thì những phần mềm như SPSS, STATA, EVIEWS cũng không kém phần quan trọng. Nếu như bạn khảo sát online với quy mô nhỏ thì sử dụng Google docs sẽ đơn giản hơn và nó cũng sẽ tự động thống kê giúp bạn.
Sau phần Cơ sở lý luận là phần Thực trạng. Có thể nói đây là phần quan trọng nhất trong đề tài. Mọi tinh hoa của bạn sẽ nằm ở đây, vì vậy tuyệt đối không thể sơ sài nhé. Khảo sát của các bạn cũng sẽ được đưa vào phần này.
Phần Giải pháp sẽ tập trung đi giải quyết những vấn đề ở phần Thực trạng. Đây cũng là một phần khá quan trọng. Đôi khi, những ý tưởng sáng tạo, những giải pháp thông mình của các bạn sẽ hé lộ ở phần này.
Cuối cùng là Kết luận và Kiến nghị. Phần Kết luận theo mình thấy là tóm tắt ngắn gọn về đề tài và rút ra kết luận sau khi nghiên cứu. Phần Kiến nghị có thể có hoặc không. Phần này nêu lên những kiến nghị của tác giả đối với các đối tượng khác chẳng hạn như các cơ quan chức năng, những người nghiên cứu sau này,... trong việc thực hiện các giải pháp, nghiên cứu sâu rộng hơn.
Trước khi nộp bài, các bạn cần kiểm tra kĩ càng để không bị các lỗi chính tả, diễn đạt, định dạng,... Sau khi nộp bài, điều các bạn nhất thiết không thể quên là viết một mail cảm ơn Giáo viên hướng dẫn của mình nhé. Một vài dòng chữ tuy ngắn thôi nhưng nếu không có sẽ khiến cho thầy cô đau lòng lắm đấy :))
Đặc biệt, các bạn không nên bỏ bất cứ buổi Hội thảo hỗ trợ nghiên cứu khoa học nào đến từ CLB Sinh viên nghiên cứu khoa học. Các bạn chỉ phải dành ra một vài buổi sáng, nhưng các bạn nhận lại rất nhiều. Cũng đừng quên nghĩ đến các động lực khiến các bạn tham gia nghiên cứu khoa học. Có thể đó chỉ là 5 điểm rèn luyện, có thể chỉ là một dòng chữ trong CV, có thể là sự mong đợi từ ai đó,...
MỘT KHI ĐÃ LÀM, HÃY LÀM ĐẾN CÙNG NHÉ!
CHÚC BẠN THÀNH CÔNG!
